Łuszczyca paznokci dotyka od 50 do 80 procent osób chorujących na łuszczycę skóry. Gdy choroba zajmuje stopy, zmiany są na tyle charakterystyczne, że doświadczony dermatolog rozpoznaje je bez długiej diagnostyki. Problem w tym, że pacjenci trafiają do specjalisty często dopiero po wielu miesiącach, mylnie przekonani, że mają do czynienia z grzybicą lub urazem. Każdy miesiąc zwłoki to czas, w którym płytka paznokcia ulega dalszemu zniszczeniu.
Czym jest łuszczyca paznokci i dlaczego atakuje stopy?
Łuszczyca to choroba autoimmunologiczna – układ odpornościowy atakuje własne tkanki, przyspieszając cykl wymiany komórek skóry. W zdrowym paznokciu komórki macierzy różnicują się i układają w regularną strukturę przez kilka tygodni. W łuszczycy ten proces skraca się do kilku dni, co zaburza budowę płytki i łożyska paznokcia.
Paznokcie stóp są bardziej narażone niż paznokcie dłoni. Regenerują się wolniej – paznokieć u dużego palca rośnie przez 12 do 18 miesięcy, więc każde zaburzenie pozostaje widoczne przez długi czas. Ucisk i tarcie wynikające z noszenia zamkniętego obuwia sprzyjają mikrourazom wyzwalającym zmiany łuszczycowe nawet w miejscach wcześniej nietkniętych. Zjawisko to znane jest jako fenomen Koebnera.
Jak rozpoznać łuszczycę paznokci – objawy, które nie kłamią
Charakterystycznym objawem są drobne wgłębienia na powierzchni płytki, zwane naparstkowaniam. Powstają, gdy łuszczyca zajmuje macierz bliższą paznokcia. Pojedyncze wgłębienie może być przypadkowe – kilkanaście regularnie rozmieszczonych jamek na kilku paznokciach to już obraz typowy.
Przy zajęciu łożyska pojawia się plama olejowa – żółtopomarańczowe zabarwienie widoczne przez płytkę, jakby pod paznokieć wciśnięto kroplę oleju. Towarzyszy jej często onycholiza, czyli oddzielanie się płytki od łożyska, zaczynające się od wolnego brzegu i posuwające ku korzeniowi. W zaawansowanym stadium dochodzi do onychodystrofii – płytka kruszy się, pogrubia i zmienia kolor na żółtawy lub brązowy.
Dlaczego łuszczyca paznokci bywa mylona z grzybicą?
Obraz kliniczny obu chorób bywa łudząco podobny. Zgrubienie płytki, żółtawe zabarwienie i oddzielanie od łożyska to objawy wspólne dla grzybicy i łuszczycy. Różnica leży w szczegółach.
Grzybica zwykle zaczyna się od jednego paznokcia i szerzy stopniowo. Łuszczyca częściej zajmuje kilka paznokci jednocześnie, niekoniecznie sąsiadujących ze sobą. Naparstkowania i plama olejowa są charakterystyczne wyłącznie dla łuszczycy – w grzybicy nie występują. Jeśli pacjent ma współistniejące zmiany skórne – płaskie, pokryte srebrzystą łuską blaszki na łokciach lub kolanach – diagnoza staje się bardziej oczywista. Badanie mikologiczne z posiewem pozwala wykluczyć lub potwierdzić zakażenie grzybicze.
Leczenie łuszczycy paznokci stóp – co daje realne efekty?
Terapia jest długotrwała. Paznokieć u dużego palca stopy, który musi odrosnąć w całości, potrzebuje ponad roku – tyle trwa minimalnie każda kuracja.
Miejscowe preparaty z kalcypotrolem lub tazarotenem aplikuje się bezpośrednio pod brzeg płytki i na skórę wałów paznokciowych. Steroidy o dużej mocy w formie lakieru stosuje się ostrożnie ze względu na ryzyko zaniku skóry. Przy nasilonych zmianach dermatolog może zalecić iniekcje triamcinolonu w macierz paznokcia – procedura jest bolesna, ale u wielu pacjentów przynosi poprawę po kilku tygodniach.
W przypadkach opornych na leczenie miejscowe stosuje się terapię ogólnoustrojową: metotreksat, acytretynę lub nowoczesne leki biologiczne. Inhibitory TNF-alfa i IL-17 dają najwyższy odsetek remisji, lecz ich dostępność wiąże się z kryteriami refundacyjnymi i wymaga kwalifikacji przez specjalistę. Obok leczenia farmakologicznego znaczenie ma regularna pielęgnacja – skracanie paznokci, stosowanie preparatów z mocznikiem w stężeniu 20-40% i dobór obuwia z szerokim czubkiem ograniczają nacisk mechaniczny i ryzyko wtórnych zakażeń. Zobacz więcej informacji i polecane produkty do pielęgnacji stóp, które dotknęła łuszczyca paznokci.